Karadeliği Çevreleyen UFO’lar

Görüntü: NASA/JPL-Caltech/Keele Univ.

“Aktif” olarak adlandırılan gökadalar merkezlerinde aç gözlü ve büyük kütleli karadelikler barındırmaktadırlar. Bu karadelikler ev-sahibi gökadalardaki maddeleri çabucak yiyip-tüketerek çok miktarda parlak ve yüksek enerjili radyasyon salmaktadırlar. Bu olay karadeliğe doğru çekilen maddelerin sarmal yollar çizerek olay ufkunu geçinceye kadar giderek hızlanmaları ve ısınmaları dolayısıyla gerçekleşir. Sonrasında olay ufkunu geçerler ve bir daha görülemezler.

Sarmal çizerek ilerleyen madde basık (yassılaşan) bir “yığılma diski” meydana getirir ve bu disk tarafından üretilen ışıma bazen o kadar güçlü olur ki, bazı disk maddeleri (tartışılabilir, şanslı madde haline gelirler) güçlü bir rüzgarla diskin dışına atılırlar. Bu rüzgarlar bazen “çok hızlı sızıntılar (UFO)” olarak adlandırılırlar ve eğer diskten her yöne doğru salınırlarsa ev sahibi gökadalar üzerinde muazzam etkiye sahip olabilirler. Peki öyleler mi? PDS 456 üzerinde XMM-Newton ve NuSTAR adlı iki X-ışın uydu gözlemevi kullanılarak gerçekleştirilen ortak bir çalışma ile bu soruya cevap verilebilir.

PDS 456’nın XMM-Newton ile alınan X-ışın tayfı bize doğru gelen hızlı maddenin içerisindeki demir atomlarından yayılan X-ışınlarının farklı yöne doğru saçıldıklarını gösterdi. Bu da, X-ışın tayfındaki belirli bir enerji seviyesi aralığındaki X-ışın parlaklığı seviyesinde gözlemsel bir düşüşe neden oldu ve görüntüde gösterilen demir soğurma durumuna neden oldu. Ancak NuSTAR demir soğurma özelliği gösteren enerji seviyesinin hemen altındaki X-ışın enerjilerinde karakteristik bir artış ortaya çıkardı. Bu artış bizim doğrultumuzda X-ışınları saçan hızlı sızıntının genişleyen kısmındaki hızla ilerleyen demir atomları tarafından üretilmektedir.

XMM-Newton ve NuSTAR çalışmaları PDS 456’daki merkezi karadelik etrafındaki yığılma diskinden kaynaklayan hızlı rüzgarın çok miktarda maddeyi gökada boyunca hızlandıracak güçte olduğunu ve hatta gökada merkezindeki yıldız oluşumunu bile önleyebileceğini göstermiştir.

Kaynak: NASA HEASARC
Çeviri: Arif Solmaz

Reklamlar
%d blogcu bunu beğendi: