Ölü Yıldız Araştırması

Görüntü: NASA/CXC/RIT/J.Kastner et al.; Optical: NASA/STScI

Güneş benzeri olan yıldızlar sonunda, çekirdekteki termonükleer enerjiler ile yakıtlarını dışarı atarlar. Bu olurken  yıldız çarpıcı  bir değişime uğrar. Yıldız, beyazcüce diye adlandırdığımız dünya boyutlarında, yığılmış karbondan ( ya da bazı durumlarda  helyum) oluşan sıcak plazma yapısında büyük bir top haline gelir. Beyazcüce  çoğu zaman  yıldız atmosferinden püskürtülen kalıntılar ile çevrelenmiştir.Bu genişleyen kalıntılara gezenimsi bulutsu (küçük bir teleskopla bakıldığında, bulutsunun görünümü dev  gaz gezegenelere benzemektedir) denilmektedir.

Gezegenimsi bulutsular şaşırtıcı çeşitliklikte değişik görünümlere sahiptirler ; bazıları yaklaşık küresel yapıda, bazıları bipolar, bazıları enteresan bir şekilde bükülmüş kabuklardan ve çizgilerden oluşan ya da daha da tuhaf şekillerde olabilen yapılardır. Bütün bu farklı şekillerin nasıl meydana geldiği, ve gezegenimsi bulutsunun şeklinin yıldızın ölü çekirdeğine  veya yıldızın ilk oluşumu ile nasıl  bağlantılı olduğu önemli sorulardır. Bu soruların cevaplarına yardımcı olarak ilk sistematik X-ışın gezegenimsi bulutsu çalışması  Chandra X-ışın Gözlemevi  (Chandra X-ray Observatory) tarafından yapılıyor. Dünyadan  5000 ışık yılı uzaklığa kadar olan bütün bilinen gezegenimsi bulutsular ölçülerek bu çalışma yapılmıştır.

Bu araştırma (daha önceki Chandra gözlemleri ile birlikte) ChanPlaNS olarak bilinmektedir ve  gezegenimsi bulutsunun atasının yoldaş yıldızlar tarafından nasıl yörüngede dolandığıyla ve bu yoldaş yıldızların yıldız atmosferini veya sonuç olarak elde edilen bulutsunun şekillenmesini uzaklaştırmada  önemli bir rol oynayıp oynamadığıyla ilgili soruları yanıtlamaya yardım etmek için tasarlanmıştır. Bu X-ışın  gözlemleri  ayrıca   güçlü rüzgarları merkez yıldızdan  bulutsuyu şekillerdirmeye  götüren zaman toplamını  sınırlamaya yardım edebilir.

Yukarıdaki görüntüde  bu araştırmadan 4 tane  çarpıcı optik+X-ışın görüntüsü görülmektedir; X-ışın verileri pembe renkli olarak  ve optik  HubbleUzay Teleskobu görüntülerinin üstüste bindirilmesiyle  elde edilmiştir. Bu birleştirilmiş görüntüler,  merkezi yıldız rüzgarının ölen yıldızdan çıkarılmış en son   atmosferik kabukla çarpıştığı bölgeyi  kanıtlamaya  yardımcı olur. Kaynak: NASA HEASARC

Reklamlar
%d blogcu bunu beğendi: