Yıldızların Puslu Hikayesi

Görüntü: NASA’s Goddard Space Flight Center

Evrende sizden önce ortaya çıkmış yıldızların tüm hikayesini izlediğinizi düşünün. Ne zaman kaç tanesinin oluştuğunu, kaç tanesinin öldüğünü bilmek. Gökbilimciler Evrendeki birleştirilmiş (toplam) yıldız  ışığına Gökada Ötesi Fon Işığı (Extragalactic Background Light) ya da EBL diyorlar.

EBL yaşamış olan tüm yıldızların kayıtlarını içerisinde barındırıyor, işte EBL’yi ölçerek, yıldız oluşumuna ait tüm bilgileri elde edebiliyorlar. Evrendeki farklı uzaklıklar evrenin yaşamındaki farklı zamanlara karşılık geldiği için, farklı uzaklıklara ait EBL’leri belirlemek Evrendeki yıldız oluşum evriminin haritalanmasına yardımcı oluyor.

Bu insanın gözünü korkutan bir görev gibi görünse de, Fermi Gama-ışın Uzay Teleskopu ile blazar denilen aktif gökadaları gözleyen gökbilimciler, EBL’ye ait ilk gözlemlerini gerçekleştirdiler ve zamanla nasıl değiştini ölçtüler. Blazarlar merkezlerinde süper kütleli bir karadelik içeren gökadalar olup, çevrelerindeki nesnelerle beslenerek, uzaya güçlü gama ışın ve diğer elektromanyetik ışıma türlerinde ince jetler ve yüksek enerjili parçacıklar yaymaktadırlar.

Bu tür jetleri çoğu aktif gökadada görüyoruz, bununla birlikte, blazarların jetleri doğrudan bize yöneldikleri için bu nesneler eşsizdir. Yüksek enerjili gama-ışınları EBL ile etkileştiklerinde, elektron ve pozitron çiftleri üretirler, ve gama-ışınlarını hüzmeden ayırırlar. Fermi ile farklı uzaklıklardaki blazarlardan gelen gama-ışın salınımlarını inceleyen gökbilimciler, EBL kalıntısının gama ışınlarını blazar salınımlarından ne kadar etkin ayırdığını tespit edebiliyorlar. Bu sayede geride evrenin tarihi ile birlikte EBL’nin toplam parlaklığı kalıyor.

EBL’den kaynaklanan çift oluşumu nedeniyle toplam gama-ışın salınımını yok saymanın açıklaması, tüm evrendeki ortalama yıldız yoğunluğunun 100 milyar ışık yılı küpte yaklaşık 1.4 yıldız olduğunu gösteriyor, böylece evrendeki yıldızlar arasındaki ortalama uzaklık 4,150 ışık-yılı olarak ortaya çıkıyor.  Kaynak: NASA HEASARC

Reklamlar
%d blogcu bunu beğendi: