Dev Karadelik Yüzüğü

Görüntü: X-ışın: NASA/CXC/MIT/S .Rappaport et al., Optik: NASA/STScI

 

Sevgililer günü için yepyeni bir yüzük görüntüsü geliyor, mücevher değil ama bir kara delik yüzüğü. Birbirleri ile etkileşen ve Dünya’ya 430 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan gökada çifti, Arp 147’nin bu bileşik görüntüsü, NASA’nın Chandra X-ışın Gözlemevi’nden alınan X-ışını (pembe) ve Hubble Uzay Teleskobu’ndan alınan optik (kımızı, yeşil, mavi) verilerin Uzay Teleskobu Araştırmaları Enstitüsü (Space Telescope Science Institute) tarafından birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Arp 147, sol taraftaki eliptik gökada ile çarpışmış bir spiral gökada kalıntısını (sağ tarafta) içermektedir. Bu çarpışma, büyük genç yıldızların bol miktarda bulunduğu ve mavi bir halka olarak görülen genişleyen bir oluşum dalgası oluşturmuştur. Birkaç milyon yıl ya da daha az bir zaman sonra buradaki yıldızlar süpernova olarak patlayarak geride nötron yıldızıları ya da karadelikler bırakacaktır. Nötron yıldızları ve karadeliklerin bir kısmı yoldaş yıldızlara sahip olacaktır ve bu yoldaş yıldızlardan üzerlerine madde çektiklerinde parlak birer X-ışını kaynağı olabilirler. Arp 147’deki halka içerisinde dağıldığı tespit edilen dokuz X-ışını kaynağı o kadar parlaktır ki 10 – 20 Güneş kütlesine sahip karadelik olmalıdırlar. Soldaki gökadanın çekirdeğinde de bir X-ışını kaynağı bulunmuştur ve az beslenen devasa kütleli bir karadelik tarafından destekleniyor olabilir. Bu kaynak birleştirilmiş görüntüde belirgin değildir ancak X-ışını görüntüsünde rahatlıkla görülebilir. Arp 147’de bağımsız olan diğer cisimler ayrıca görülebilmektedir: resmin sol alt tarafında önplanda bulunan yıldız ve kırmızı gökadanın sol üst tarafında arkaplanda bulunan atarca. Spitzer Uzay Teleskopu ile yapılan kızılötesi ve Gökada Evrim Tarayıcısı (Galaxy Evolution Explorer – GALEX) ile yapılan morötesi gözlemler halkadaki yıldız oluşum hızının tahmin edilebilmesini sağlamıştır. Bu hesaplamalar, çift yıldız evrimi için yapılan modeller ile birleştirilerek, yazarların, en yoğun yıldız oluşumu döneminin Dünya zamanı ile 15 milyon yıl önce sona ermiş olması gerektiği sonucuna varmalarını sağlamıştır. Bu sonuçlar The Astrophysical Journal’ın 1 Ocak 2010 tarihli sayısında yayınlanmıştır. Yazarlar, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (Massachusetts Institute of Technology)’nden Saul Rappaport ve Alan Levine, Eureka Scientific’den David Pooley ve yine MIT’den Benjamin Steinhor’dur. Çeviri: Zeynep Avcı

Reklamlar
%d blogcu bunu beğendi: