Parıldayan Fıskiyeler

Görüntü: ESA

Galaksiler devasa geridönüşüm istasyonlarıdır. Galaksilerdeki yıldızlar basit malzemeyi sürekli olarak daha karmaşık kimyasallara dönüştürmekte ve bu malzemeyi çeşitli yıldızsal kütle kaybı mekanizmaları ile uzaya atmaktalar. Bu mekanizmaların en önemlisi süpernova patlamalarıdır. Kuvvetli süpernovalar bir yıldıza ait maddeyi inanılmaz mesafelere saçabilir ve bazı durumlarda yıldız maddesi galaksi diski ötesine, galaksiler arası boşluğun sönük köşelerine kadar sürüklenebilir. Sürüklenen malzeme galaksinin dışına yükselebilir ve süpernova nedeniyle milyarlarca derece sıcaklıklara ısıtıldığı için galaksilerin etrafında sıcak bir gaz halosu oluşturabilir. Sonunda bu malzeme X-ışın salacak, soğukça parıldayacak ve yukarıdaki temsili sanatsal şekilde görüldüğü gibi bir tür “Galaktik fıskiyeler” halinde galaksi üzerine geri düşecek bulutları oluşturacaklar. Yine de bu bir teori ve astronomlar Samanyolu ve diğer galaksiler etrafında sıcak gaz haleleri görmelerine rağmen bunların öncelikli olarak galaktik fıskiyeler tarafından mı yoksa başka süreçlerle mi -belki de bunlar galaksi oluşum sürecinin kendisinin ardında bıraktığı sıcak gaz artıklarıdır- üretildikleri bir tartışma konusu. Şimdi bilimadamları bu sıcak gazın kökenini çözebilmeye yardımcı olması için Samanyolu’nun x-ışın halesinin seçilmiş bazı kısımlarında XMM-Newton X-ışın gözlemevi ile elde edilmiş x-ışın salma gözlemerini kullanmaktalar. XMM-Newton ile elde edilmiş X-ışın verilerinin detaylı çalışmaları ve bilgisayar simülasyonlarını kullanarak bilimadamları gözledikleri sıcak gazın büyük bir kısmının “fıskiye modeli” ile uyum içinde olduğu sonucuna vardılar. Çeviri: H. Tuğça Şener Şatır

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: