Aşırı Yoğun Oksijen

Görüntü: ESA

Çok yoğun çift yıldızlar, bir nötron yıldızına bağlı başka bir nötron yıldızı, bir nötron yıldızı ve bir karadelik ya da 4U 0614+091 sistemindeki gibi bir nötron yıldızı ve buna bağlı bir beyaz cüce gibi iki tane yoğun cisim içerir. Bu yıldızlar 4U 0614+091 sistemindeki gibi oldukça küçük yörüngesel periyotlara sahitir, örnek sistemde beyaz cüce nötron yıldızının yörüngesinde 80 dakikada bir döner. Çok yoğun ikili sistemler, çift yıldız evriminin son ürününü temsil ederler ve bunlar güçlü çekim teorilerinin önemli test alanlarıdır. 4U 0614+091 nispeten soğuk Güneş benzeri bir yıldız ve daha ağır bir  yoldaşı ile oluşmuş olabilir. Daha büyük kütleli olan yoldaş yıldız daha önce evrimleşmiş ve bir süpernova patlaması geçirerek bir nötron yıldızı oluşturmuş, bu sırada Güneş benzeri yıldız daha geç evrimleşerek atmosferini gezegenimsi bulutsu olarak uzaya saçmış ve geride bir beyaz cüce bırakmış olabilir. Fakat çift yıldız evrimi iki yıldız arasındaki karşılıklı etkileşimlerden dolayı tek bir yıldızın evriminden daha karmaşık olabilir. Yani, örneğin, 4U 0614+091 iki beyaz cüce olarak evrimleşmiş fakat beyaz cücelerden biri yoldaşından, sınırı geçip bir nötron yıldızına çökecek kadar madde almış olabilir. Aslında şu anda 4U 0614+091′ deki nötron yıldızı beyaz cüce  yoldaşından madde çalarak yukarıdaki görselde görüldüğü gibi sıcak bir yığılma diski ve iki tane güçlü jet üretiyor. Nötron yıldızı üzerine akan bu sıcak materyalin ürettiği X-ışını, gökbilimcilere nötron yıldızının güçlü kütle çekim kuvveti altında olan materyalin fiziksel durumunu araştırma fırsatı veriyor. Son günlerde gökbilimciler, XMM-Newton X-Işını Gözlemevi’ni kullanarak nötron yıldızı yüzeyinin çok yakınındaki maddedeki yüksek derecede bozulmuş oksijen atomlarının (highly distorted oxygen atoms) yaydığı ışınımı buldular. Bu atomik ışınımın özellikleri, gökbilimcilere, nötron yıldızının kütle çekim alanının detaylı ölçümlerini verebilir ve yıldızın kütlesinin ve yarıçapının belirlenmesine yardımcı olabilir. Çeviri: Yeliz Aksoyu

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: