Bir Nötron Yıldızını Tartmak

Görüntü: NASA/GSFC

Küçük bir hacme ne kadar madde sıkıştırabilirsiniz? Dünya’ daki en yoğun element santimetre küp başına 22,5 gram yoğunluğa sahip İridyum(ya da Osmiyum)dur. Dünya’nın ötesinde maddeler tuhaflaşırlar. Gökadamızın etrafında yüzen karadeliklerin, yoğunluğu (muhtemelen) sonsuz olan “Tekillik” adında bölgeleri vardır, fakat bu tür tekillikler olay ufku tarafından perdelenirler (bazı istisnai durumlar dışında). Bu yüzden Evrenimizin güvenliği için tekillik üzerinde çalışmak imkânsızdır. Bilinen, üzerinde çalışılabilecek en yoğun cisimler, büyük kütleli bir yıldızın patlayarak ölmesi sonucunda geride bıraktığı közden oluşan nötron yıldızlarıdır. Etkin olarak bir Güneş kütlesinin Washington çevreyoluna sığabilecek kadar küçük bir nesne kadar sıkıştırılmasıyla oluşan bu cisimler, doğa tarafından nazikçe oluşturulur. Bir nötron yıldızı İridyum elementinden yaklaşık 10 trilyon kat daha yoğundur. Aslında bu yoğunluk atom çekirdeğinin yoğunluğuna benzemektedir. Aşırı yoğunluklardaki bu nötron yıldızlarının maddesel davranışlarını nasıl yaptığını, ya da nötron yıldızının merkezindeki bu muazzam basınç, evrenin başka hiç bir yerinde görülemeyecek bir madde türünü nasıl üretiyor kimse bilmiyor. Bu yüzden nötron yıldızları astrofizikçilerin yoğun ilgi duydukları nesnelerdir. Geçenlerde gökbilimciler bir nötron yıldızının kütlesini belki de en iyi ölçebilecekleri önemli bir nötron yıldız sistemi buldular. Bu nesneye, 2006 yılının Haziran ayında Swift Uzay Gözlemevi tarafından keşfedildiğinden, Swift J1749.4-2807 adı verilmiştir. Bu yılın Nisan ayında X-Işınlarıyla patlamıştır ve patlama esnasındaki X-Işını salınımı RXTE Uzay Gözlemevi tarafından gözlenmiştir. RXTE, X-Işını salınımının zamanla değişimiyle ilgili detaylı bir çalışma yapmış ve önemli bir sonuç bulmuştur: aslında nötron yıldızı, yoldaş yıldızıyla tutulmuştu. Gökbilimciler, bu tutulmaları inceleyerek yoldaş yıldızın tanımlanıp incelendikten sonra, nötron yıldızının kütlesinin son derece hassas bir ölçümünü elde edebilirler. Çeviri: Senem ÇABUK

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: