Artık Eksik Değil

Sevgili Evren’imizde oldukça şey eksik. Kütleçekimsel kuvvet açığa çıkaran şeyler olan “Karanlık Madde”de ışık eksik, ama böyle olmadığında da algılanması neredeyse imkansız. Aslında nerede olduğunu bildiğimiz şeylerin izini sürmek bile kimi zaman zor oluyor. Örneğin, proton, nötron ve elektron gibi sıradan, bilindik şeylerin hepsini saymaya kalkıştığımızda bir utanç tablosu ile karşı karşıya kalıyoruz: çok iyi çalışılmış “yerel” Evren’de mevcut olduğunu bildiğimiz normal maddenin ancak yarısını bulabiliyoruz. Geri kalan nerede? Gökbilimciler normal maddenin kalan yarısının yıldızlara, gezegenlere veya gökadalara bağlı olmadığını ancak bunun yerine malzemenin, gökadalar arasında ince ve seyrek bir ağ yapısı oluşturduğuna inanıyorlar. Yukarıdaki sanatsal çalışmada görülen bu malzeme Gökadalararası Ilık Sıcak Ortam (Warm Hot Intergalactic Medium) anlamına gelen ve GISO (WHI) olarak kısaltılan komik bir isime sahip. GISO, epeyce yüksek bir sıcaklıkta bulunduğundan (öyle düşünülmekte) ve bu kadar seyrek olduğundan ötürü doğrudan algılanması aşırı zor. Ancak girişimci gökbilimciler hem Chandra hem de XMM-Newton’un üzerinde bulunan X-Işın Gözlemevlerini kullanarak, uzaktaki bir aktif gökadanın x-ışın ışığında GISO’nun soğurma izlerini algılayarak GISO’yu algılamayı deneyen eşsiz bir deney gerçekleştirdiler. Fikrin dayanağı şöyle: Ardalandaki aktif gökadadan gelen x-ışın salması GISO’ya erişir, GISO’daki atomlar ışığın bir kısmını soğurur ve böylece gökbilimcilere GISO’yu doğrudan gözleme şansıyla birlikte ne kadar GISO olduğuna dair bir sınırlama yapmalarına izin verir. İlave kutucuk, aktif gökadanın X-ışın parlaklığına karşılık X-ışın dalgaboyunu göstermekte. Parlaklıktaki iki dar düşüş GISOsal oksijen atomlarının soğurmasını temsil etmektedir. “Özgün hali NASA’nın Yüksek Enerji Astrofiziği Bilim Arşivi Araştırma Merkezi (HEASARC) sitesinde bulunan görüntü ve açıklamasından Türkçe’ye çevrilmiştir”. Çeviri: H. Tuğça Şener

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: