Karanlığın Kalbine Doğru

Gökbilimcilerin Samanyolu Gökadası’nın merkezinde özellikle etrafındaki maddeyi beklenen düzeyde tüketmeyen Yay A* (Sagittarius A* ya da kısaca Sgr A*) olarak bilinen süper kütleli bir karadeliğin varlığından uzun zamandan beri haberleri var. Bu karadeliğin yakıtını etrafında kümelenmiş onlarca büyük kütleli genç yıldızların dışarıya attığı güçlü rüzgarlar sağlamaktadır. Bu yıldızlar, karadeliğin kütleçekiminin zayıf kaldığı görece uzak mesafelerde bulunmaktalar, bu nedenle yıldızlardan salınan yüksek hızlı rüzgarların karadelik tarafından yakalanıp yutulması güçleşmektedir. Bilim adamlarının önceki hesaplamalarına göre Sgr A*, rüzgarlarla taşınan maddenin sadece % 1’ini tüketebilmektedir.
Bununla birlikte, Sgr A*’nın beklenenden daha az miktarda madde tükettiği görülmektedir –yüzde birlik kısmın sadece yüzde birini yutmaktadır. Neden bu kadar az tüketiyor olabilir? Bunun cevabı NASA’nın Chandra X-ışın Gözlemevi ile gerçekleştirilen çok derin pozlardan elde edilen veriler yardımıyla geliştirilen yeni bir teorik modelle bulunabilir. Bu model karadelik etrafındaki iki bölge arasında enerji akışını göz önünde bulundurmaktadır; olay ufku (ışığın bile kaçamadığı sınırın ötesi) denilen bölgeye yakın iç kısım ve  karadeliğin yakıtını sağlayan dış kısım — genç yıldızlar — milyon kat daha geniş bir bölgeye uzanmaktadır. Sıcak iç bölgede bulunan parçacıklar arasındaki çarpışmalar enerjiyi ısı iletimi denilen bir süreçle soğuk dış bölgedeki parçacıklara taşımaktadır. Bu,sırayla,dış bölgede bulunan neredeyse tüm gazın karadelikten uzağa doğru kayarcasına gitmesini sağlayan ek bir dış basınç oluştumaktadır. Bu modelin Sgr A* etrafındaki sıcak gazın şeklinin, hem X-ışınlarında hem de diğer dalga boylarındaki genişlemesini oldukça iyi açıkladığı görülmektedir.
Sgr A* ve çevresindeki bölgenin Chandra ile alınan bu görüntüsü yaklaşık bir milyon saniye ya da  neredeyse iki hafta boyunca sürekli devam eden gözlem verilerine dayanmaktadır. Bu tür derin gözlemler bilim adamlarına Sgr A*’nın yakınındaki süpernova kalıntısı (Sgr A Güney olarak bilinir) ve karadeliğin diğer tarafında onlarca ışık yılı öteye uzanan sıcak gazın benzeri olmayan görüntülerini  sağlamaktadır. Bu gaz kümeleri on bin yılı aşkın bir süredir çoğu kez gerçekleşmiş güçlü patlamalara delil sağlamaktadır.
Bu görüntü ayrıca bazıları hızlıca dönen nötron yıldızlarıyla üretilen yüksek enerjili elektron akışlarıyla etkileşime giren devasa manyetik yapıların olabileceği bir çok gizemli X-ışın iplikçikleri de içermektedir.
Bu özellikler atarca rüzgarı bulutsuları olarak bilinmektedir.
Sgr A*’nın bu yeni modeli Amerikan Astronomi Derneği’nin Ocak 2010’daki 215. toplantısında Harvard Üniversite’sinden Roman Shcherbakov ve Robert Penna ile Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden Frederick K. Baganoff tarafından sunulmuştur.
Görüntü: NASA/CXC/MIT/Frederick Baganoff, R. Shcherbakov ve ark.
Çeviren: Arif SOLMAZ

Reklamlar

Karanlığın Kalbine Doğru” üzerine bir düşünce

  1. Ya bu NASA’da, yayınladı mı görüntüyü … ne diyordum :). Bu nasıl bir açıklamadır ya. Kitap yazıyorum zannettim :)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: